🪷 “స్థితప్రజ్ఞ స్థితి — సమత్వ జీవన రహస్యం”#భగవద్గీత 7 రోజు ప్రవచనం

🪷 స్థితప్రజ్ఞుని మార్గం — మొదటి భాగం

సమత్వ బుద్ధి ద్వారా కర్మ బంధం నుంచి విముక్తి

మనిషి జీవితం మొత్తం ఒక చక్రంలా తిరుగుతూ ఉంటుంది.

జన్మ → కర్మ → ఫలం → మళ్లీ జన్మ.

మనిషి ఏ పని చేసినా —

మంచి అయినా చెడు అయినా —

దానికి ప్రతిఫలం తప్పకుండా ఉంటుంది.

ఆ ఫలం ఈ జన్మలో రావచ్చు,

లేక తర్వాత జన్మలో రావచ్చు.

కాని అనుభవించకుండా తప్పదు.

ఇదే సంసారం.

అందుకే చెబుతారు:

జన్మ కర్మ వల్ల వస్తుంది.

మళ్లీ జన్మలో మనిషి కర్మ చేస్తాడు.

ఆ కర్మ మళ్లీ జన్మకు దారి తీస్తుంది.

ఇది ఒక విషవలయం.

కర్మ నుండి తప్పించుకునే మార్గం

ఈ ప్రశ్న వస్తుంది:

“ఇది ఎలా ఆగుతుంది?”

భగవద్గీత ఒక మార్గం చూపుతుంది.

యోగః కర్మసు కౌశలం

(భగవద్గీత 2.50)

అంటే —

కర్మలో ఒక నేర్పు అవసరం.

ఆ నేర్పు ఏమిటి?

సాధారణంగా కర్మల స్వభావం ఏమిటంటే

అవి మనిషిని బంధిస్తాయి.

కాని ఒక మార్గం ఉంది.

సుఖం వచ్చినా

దుఃఖం వచ్చినా

సమంగా చూడడం.

భగవద్గీత చెబుతుంది:

సుఖదుఃఖే సమే కృత్వా

సుఖం వచ్చినప్పుడు ఆనందంతో ఎగరిపోకూడదు.

దుఃఖం వచ్చినప్పుడు విరిగి పడకూడదు.

సమంగా చూడాలి.

సమత్వ బుద్ధి యొక్క ఫలితం

ఇలా సమత్వ బుద్ధితో జీవిస్తే

కర్మల బంధించే శక్తి పోతుంది.

కర్మలు ఉన్నా

బంధం ఉండదు.

అందుకే చెబుతారు:

సమత్వ బుద్ధి యుక్తుడవు కావాలి.

కర్మ ఫలాన్ని వదిలే జ్ఞానం

భగవద్గీత చెబుతుంది:

కర్మజం బుద్ధియుక్తా హి

ఫలం త్యక్త్వా మనీషిణః

జన్మబంధవినిర్ముక్తాః

పదం గచ్ఛంత్యనామయం

(భగవద్గీత 2.51)

అర్థం:

సమత్వ బుద్ధితో కర్మలు చేసినవారు

కర్మ ఫలాన్ని వదిలేస్తారు.

అప్పుడు

జన్మ బంధం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

అప్పుడు వారు

రోగం లేని పరమ పదాన్ని చేరుతారు.

అదే మోక్షం.

కర్మ అనుష్ఠానం vs కర్మ యోగం

ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన తేడా ఉంది.

కర్మ అనుష్ఠానం

ఫలాన్ని ఆశిస్తూ చేయడం

స్వర్గం కోరికతో చేయడం

పుణ్యం కోసం చేయడం

కర్మ యోగం

ఫలాపేక్ష లేకుండా చేయడం

సమత్వ బుద్ధితో చేయడం

ఈశ్వరార్పణ భావంతో చేయడం

సమత్వ బుద్ధి అంటే ఏమిటి?

కర్మ యోగంలో ఒక గొప్ప మార్పు జరుగుతుంది.

మనిషి ఇలా అనుకుంటాడు:

“నేను కర్తను కాదు.”

“నా ద్వారా పరమాత్మ పని చేస్తున్నాడు.”

నేను ఒక గొట్టంలా ఉన్నాను.

నీరు రిజర్వాయర్ నుంచి వస్తుంది.

అలాగే

చైతన్యం పరమాత్మ నుంచి వస్తుంది.

కర్తృత్వం — భోక్తృత్వం

సాధారణ మనిషి ఇలా అనుకుంటాడు:

“నేనే చేస్తున్నాను.”

“నేనే అనుభవిస్తున్నాను.”

ఇది జీవ భావం.

కాని కర్మయోగి ఇలా చూస్తాడు:

“కర్త పరమాత్మ.”

“భోక్త కూడా పరమాత్మ.”

నేను కేవలం సాధనం.

ఈ స్థితి యొక్క గుణం

ఈ దృష్టి వల్ల:

కర్తృత్వం పోతుంది.

భోక్తృత్వం పోతుంది.

మనిషి తేలిక పడతాడు.

జీవ భావం కరిగిపోతుంది.

కానీ ఇక్కడ ఒక లోపం ఉంది

కర్మ యోగంలో ఒక ప్రమాదం కూడా ఉంది.

ఈశ్వరుడిని మనం దూరంగా చూస్తాం.

“అతడే కర్త.”

“అతడే చేయిస్తున్నాడు.”

అని అనుకుంటాం.

కాని ఇంకా ఒక ద్వైతం ఉంటుంది.

అసలు జ్ఞానం ఏమిటి?

జ్ఞానం ఇలా చెబుతుంది:

అహం బ్రహ్మాస్మి

పరమాత్మ వేరే కాదు.

నేనే ఆ చైతన్యం.

అప్పుడు

కర్త కూడా నేను కాదు.

భోక్త కూడా నేను కాదు.

నేను సాక్షి.

కర్మ యోగం యొక్క అసలు పని

కర్మ యోగం మోక్షం ఇవ్వదు.

కాని ఒక గొప్ప పని చేస్తుంది.

అది:

చిత్తశుద్ధి.

రజస్సు

తమస్సు

ఇవి తొలగిపోతాయి.

సత్వం పెరుగుతుంది.

తర్వాతి దశ

చిత్తశుద్ధి వచ్చిన తర్వాత:

శ్రవణం

మననం

నిధిధ్యాసనం

ఈ మూడు ద్వారా జ్ఞానం సంపాదించాలి.

అప్పుడు మాత్రమే

మోక్షం.

🌸 మొదటి భాగం సారం

1️⃣ కర్మలు మనిషిని బంధిస్తాయి.

2️⃣ సమత్వ బుద్ధి కర్మ బంధాన్ని తగ్గిస్తుంది.

3️⃣ కర్మ యోగం చిత్తశుద్ధి ఇస్తుంది.

4️⃣ చిత్తశుద్ధి వల్ల జ్ఞానం వస్తుంది.

5️⃣ జ్ఞానం వల్లే మోక్షం.

రెండవ భాగం

🪷 స్థితప్రజ్ఞుని మార్గం — రెండవ భాగం

మోహం దాటినప్పుడు జ్ఞానం స్థిరపడుతుంది

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి ఒక గొప్ప విషయాన్ని చెబుతున్నాడు.

మనిషి బుద్ధి ఎందుకు స్థిరంగా ఉండదు?

దానికి కారణం మోహం.

మోహం అంటే ఏమిటి?

మోహం అంటే ఒకే ఒక విషయం:

ఆత్మ — అనాత్మ తేడా తెలియకపోవడం.

ఏది నిజమైన “నేను”?

ఏది శరీరం, మనస్సు, ప్రపంచం?

ఈ తేడా తెలియకపోతే

మనిషి అజ్ఞానంలో పడిపోతాడు.

ఈ అజ్ఞానాన్ని భగవద్గీత ఇలా చెబుతుంది:

యదా తే మోహ కలిలం

బుద్ధిర్వ్యతితరిష్యతి

తదా గంతాసి నిర్వేదం

శ్రోతవ్యస్య శ్రుతస్య చ

(భగవద్గీత 2.52)

అర్థం:

ఓ అర్జునా!

నీ బుద్ధి ఈ మోహరూపమైన కాలుష్యాన్ని దాటి పోయినప్పుడు

నీవు వినవలసిన వాటిపైనా

ఇప్పటికే విన్న వాటిపైనా

విరక్తి పొందుతావు.

మోహం ఎలా ఏర్పడుతుంది?

మోహం ఒక్కటే కాదు.

దానికి మూడు దశలు ఉన్నాయి.

1️⃣ అజ్ఞానం

2️⃣ కామం (కోరికలు)

3️⃣ కర్మ

అజ్ఞానం వల్ల కోరికలు వస్తాయి.

కోరికల వల్ల పనులు చేస్తాము.

ఆ పనుల వల్ల మళ్లీ జన్మలు వస్తాయి.

ఇదే సంసారం.

మూడు శరీరాల రహస్యం

ఈ మూడు స్థితులే మూడు శరీరాలుగా చెప్పబడతాయి.

కారణ శరీరం → అజ్ఞానం

సూక్ష్మ శరీరం → కోరికలు, మనస్సు

స్థూల శరీరం → కర్మల ద్వారా చేసే పనులు

ఇది మొత్తం ఒక పెద్ద వ్యవస్థ.

మోహాన్ని దాటినప్పుడు ఏమవుతుంది?

మనిషి బుద్ధి ఎప్పుడూ సందేహాలతో నిండిపోతుంది.

బుద్ధి యొక్క స్వభావం:

సంకల్పం

వికల్పం

సందేహం

కాని ఒక దశ వస్తుంది.

బుద్ధి పూర్తిగా స్థిరపడుతుంది.

అప్పుడు మనిషి ఇలా అనుకుంటాడు:

“ఇంకా వినాల్సినది ఏముంది?”

“ఇంకా తెలుసుకోవాల్సినది ఏముంది?”

ఇది జ్ఞాన పక్వత.

బుద్ధి స్థిరపడే స్థితి

భగవద్గీత చెబుతుంది:

శ్రుతి విప్రతిపన్నా తే

యదా స్థాస్యతి నిశ్చలా

సమాధావచలా బుద్ధిః

తదా యోగమవాప్స్యసి

(భగవద్గీత 2.53)

అర్థం:

వివిధ శాస్త్రాలు చెప్పిన మాటల వల్ల

నీ బుద్ధి గందరగోళంలో ఉంటుంది.

కాని ఒక రోజు

ఆ బుద్ధి స్థిరంగా నిలబడుతుంది.

ఆత్మలో స్థిరపడినప్పుడు

నీవు నిజమైన యోగాన్ని పొందుతావు.

సమాధి అంటే ఏమిటి?

సమాధి అంటే కళ్ళు మూసుకుని కూర్చోవడం కాదు.

భగవత్పాదులు చెబుతున్న అర్థం:

సమాధి = ఆత్మలో నిలిచిన బుద్ధి.

మనస్సు ఇక ఎటూ తిరగదు.

బాహ్య విషయాల్లో తిరగదు.

ఆత్మలోనే నిలబడుతుంది.

వేదాలలో ఉన్న గందరగోళం

వేదాలలో చాలా విషయాలు ఉన్నాయి.

యజ్ఞాలు

యాగాలు

పుణ్యాలు

స్వర్గం

ఇవి అన్నీ కర్మకాండంలో ఉన్నాయి.

కాని వేదాల అసలు హృదయం:

ఉపనిషత్తులు.

అవి చెబుతున్నది:

జ్ఞానం.

కర్మ — ఉపాసన — జ్ఞానం

ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో మూడు దశలు ఉన్నాయి.

1️⃣ కర్మ

2️⃣ ఉపాసన

3️⃣ జ్ఞానం

కాని చివరికి మోక్షం ఇచ్చేది జ్ఞానం మాత్రమే.

అర్జునుడి ప్రశ్న

ఈ మాటలు విన్న తర్వాత

అర్జునుడికి ఒక సందేహం వచ్చింది.

అతను అడిగాడు:

స్థితప్రజ్ఞస్య కా భాషా

సమాధిస్థస్య కేశవ

స్థితధీః కిం ప్రభాషేత

కిమాసీత వ్రజేత కిమ్

(భగవద్గీత 2.54)

అర్థం:

ఓ కృష్ణా!

స్థితప్రజ్ఞుడు ఎవరు?

అటువంటి జ్ఞాని:

ఎలా మాట్లాడుతాడు?

ఎలా కూర్చుంటాడు?

ఎలా జీవిస్తాడు?

ఎలా సంచరిస్తాడు?

అతని లక్షణాలు చెప్పు.

స్థితప్రజ్ఞుని మొదటి లక్షణం

కృష్ణుడు వెంటనే సమాధానం చెబుతాడు.

ప్రజహాతి యదా కామాన్

సర్వాన్ పార్థ మనోగతాన్

ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః

స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే

(భగవద్గీత 2.55)

అర్థం:

ఓ అర్జునా!

మనస్సులో ఉన్న కోరికలన్నీ పూర్తిగా పోయినప్పుడు

మరియు

తనలోనే తాను తృప్తిగా ఉన్నప్పుడు

అతనిని స్థితప్రజ్ఞుడు అంటారు.

కోరికల స్వభావం

కోరికలు బయట ఉండవు.

అవి మనస్సులో ఉంటాయి.

అవి ఇలా ఉంటాయి:

వాసనల రూపంలో

అలవాట్ల రూపంలో

ఆశల రూపంలో

అవి మనస్సులో పురుగుల్లా తిరుగుతాయి.

నిజమైన ఆనందం ఎక్కడ?

మనిషి అనుకుంటాడు:

“సంతోషం బయట ఉంది.”

కాని నిజం:

సంతోషం బయట లేదు.

సంతోషం మనలోనే ఉంది.

అందుకే శ్లోకం చెబుతుంది:

ఆత్మన్యేవ ఆత్మనా తుష్టః

తనలోనే తాను సంతోషంగా ఉండటం.

🌸 రెండవ భాగం సారం

1️⃣ మోహం = ఆత్మ అనాత్మ తెలియకపోవడం

2️⃣ మోహం దాటితే బుద్ధి స్థిరపడుతుంది

3️⃣ బుద్ధి ఆత్మలో నిలబడితే సమాధి

4️⃣ అప్పుడు జ్ఞానం పక్వమవుతుంది

5️⃣ కోరికలు పూర్తిగా పోయినప్పుడు స్థితప్రజ్ఞుడు అవుతాడు

మూడవ భాగం 

🪷 స్థితప్రజ్ఞుని లక్షణాలు — మూడవ భాగం

కోరికల నివృత్తి, సమత్వం, ఇంద్రియ నియంత్రణ

భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునికి స్థితప్రజ్ఞుని లక్షణాలను వివరించడం కొనసాగిస్తాడు.

స్థితప్రజ్ఞుడు అనగా

జ్ఞానం స్థిరంగా నిలిచిన వాడు.

అతని లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి?

1️⃣ కోరికల పూర్తిగా విడిచిపెట్టడం

భగవద్గీత చెబుతుంది:

ప్రజహాతి యదా కామాన్

సర్వాన్ పార్థ మనోగతాన్

ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః

స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే

(భగవద్గీత 2.55)

అర్థం:

మనస్సులో ఉన్న కోరికలన్నింటిని పూర్తిగా వదిలేసినప్పుడు

మరియు తనలోనే తాను తృప్తిగా ఉన్నప్పుడు

అతనిని స్థితప్రజ్ఞుడు అంటారు.

కోరికలు బయట ఉండవు.

అవి మనస్సులో వాసనల రూపంలో ఉంటాయి.

మనస్సులో కోరికలు

పురుగుల్లా తిరుగుతాయి.

2️⃣ నిజమైన ఆనందం ఎక్కడ?

మనిషి అనుకుంటాడు:

సంతోషం బయట ఉంది.

కాని సత్యం:

సంతోషం మనలోనే ఉంది.

శ్లోకం చెబుతుంది:

ఆత్మన్యేవ ఆత్మనా తుష్టః

తనలోనే తాను సంతోషంగా ఉండటం.

బాహ్య సంపదల వల్ల కాదు.

3️⃣ దుఃఖంలో చలించకపోవడం

భగవద్గీత చెబుతుంది:

దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాః

సుఖేషు విగతస్పృహః

వీతరాగభయక్రోధః

స్థితధీర్మునిరుచ్యతే

(భగవద్గీత 2.56)

అర్థం:

దుఃఖం వచ్చినప్పుడు మనస్సు చలించకూడదు.

సుఖం వచ్చినప్పుడు కూడా

ఆసక్తి పెరగకూడదు.

రాగం

భయం

కోపం

ఈ మూడు లేకపోవాలి.

అటువంటి వాడిని

స్థితప్రజ్ఞుడు అంటారు.

4️⃣ శుభం — అశుభం సమంగా చూడటం

ఇంకా ఒక లక్షణం:

యః సర్వత్రానభిస్నేహః

తత్తత్ ప్రాప్య శుభాశుభమ్

నాభినందతి న ద్వేష్టి

తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా

(భగవద్గీత 2.57)

అర్థం:

ఏ విషయంలోనూ అతిగా అంటిపెట్టుకోడు.

శుభం వచ్చినా

అశుభం వచ్చినా

అతను

అత్యంత ఆనందపడడు

అలాగే ద్వేషించడు.

సాక్షిగా చూస్తాడు.

5️⃣ తాబేలు ఉదాహరణ

భగవద్గీత ఒక అందమైన ఉదాహరణ ఇస్తుంది.

యదా సంహరతే చాయం

కూర్మోఙ్గానీవ సర్వశః

ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యః

తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా

(భగవద్గీత 2.58)

అర్థం:

తాబేలు ప్రమాదం వచ్చినప్పుడు

తన అవయవాలను లోపలికి ముడుచుకుంటుంది.

అలాగే

జ్ఞాని

ఇంద్రియాలను విషయాల నుంచి వెనక్కు తీసుకుంటాడు.

అప్పుడు అతని జ్ఞానం స్థిరపడుతుంది.

6️⃣ ఇంద్రియాల నియంత్రణ

మనిషిని ఎక్కువగా లాగేది:

శబ్దం

స్పర్శ

రూపం

రుచి

వాసన

ఇవి ఐదు ఇంద్రియ విషయాలు.

వాటిని నియంత్రించాలి.

లేకపోతే

మనస్సు ఎప్పుడూ బయట తిరుగుతుంది.

7️⃣ విషయాలు బయట నుంచి తొలగినా…

భగవద్గీత ఒక గొప్ప రహస్యం చెబుతుంది.

విషయా వినివర్తంతే

నిరాహారస్య దేహినః

రసవర్జ్యం రసోప్యస్య

పరం దృష్ట్వా నివర్తతే

(భగవద్గీత 2.59)

అర్థం:

విషయాలు బయట నుంచి దూరం కావచ్చు.

కాని వాటి మీద ఆసక్తి

మనస్సులో ఉండిపోతుంది.

ఆ ఆసక్తి ఎప్పుడు పోతుంది?

పరమాత్మ దర్శనం వచ్చినప్పుడు.

8️⃣ రసం — మనస్సులోని సూక్ష్మ బంధం

మనస్సులో ఒక సూక్ష్మమైన బంధం ఉంటుంది.

దానిని భగవద్గీత “రసం” అంటుంది.

అది:

ఆసక్తి

ఆకర్షణ

అలవాటు

ఈ రసం పూర్తిగా పోవాలంటే

పరమాత్మ అనుభవం రావాలి.

9️⃣ పరమాత్మ దర్శనం

మనస్సు పూర్తిగా పరమాత్మలో నిలబడితే

ఇంకా

ప్రపంచ విషయాలకు

స్థలం ఉండదు.

అప్పుడు

వాసనలు పోతాయి

కోరికలు పోతాయి

మనస్సు శాంతిస్తుంది.

🌸 మూడవ భాగం సారం

1️⃣ కోరికల పూర్తిగా విడిచిపెట్టడం

2️⃣ తనలోనే ఆనందంగా ఉండటం

3️⃣ దుఃఖంలో చలించకపోవడం

4️⃣ సుఖంలో మత్తు చెందకపోవడం

5️⃣ రాగం — భయం — కోపం లేకపోవడం

6️⃣ శుభం — అశుభం సమంగా చూడటం

7️⃣ ఇంద్రియాలను నియంత్రించడం

8️⃣ పరమాత్మ దర్శనం వల్ల ఆసక్తి పూర్తిగా పోవడం

---

అమ్మా 🙏

ఇప్పుడు మిగిలింది చివరి నాలుగవ భాగం.

అందులో:

🪷 ఇంద్రియాల ప్రమాదం

🪷 మనస్సు ఎలా పడిపోతుంది

🪷 స్థితప్రజ్ఞుని పరిపూర్ణ స్థితి

నాలుగవ భాగం

🪷 స్థితప్రజ్ఞుని మార్గం — 

ఇంద్రియ నిగ్రహం మరియు సాధనలో ప్రమాదాలు

ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఒక పెద్ద ప్రమాదం ఏమిటంటే — ఇంద్రియాలు.

మనిషి ఎంత జ్ఞానం ఉన్నవాడైనా

ఇంద్రియాలు అతన్ని దారి తప్పించగలవు.

భగవద్గీత చెబుతుంది:

యతతో హ్యపి కౌంతేయ

పురుషస్య విపశ్చితః

ఇంద్రియాణి ప్రమాథీని

హరంతి ప్రసభం మనః

(భగవద్గీత 2.60)

అర్థం:

ఓ అర్జునా!

ఎంత జ్ఞానం ఉన్నవాడైనా

ఎంత ప్రయత్నం చేసినా

ఇంద్రియాలు

బలవంతంగా మనస్సును లాగిపోతాయి.

ఇంద్రియాలు — అంతర్గత శత్రువులు

మనిషి బయట శత్రువులను భయపడతాడు.

కాని నిజమైన శత్రువులు:

కన్ను

చెవి

ముక్కు

నాలుక

చర్మం

ఇవి.

ఇవి సాధారణమైనవి కావు.

ఇవి మనస్సును

బలవంతంగా లాగిపోతాయి.

అందుకే శ్లోకం చెబుతుంది:

ఇంద్రియాణి ప్రమాథీని

అంటే

మనస్సును మథించి

దారి తప్పించే శక్తి.

మనస్సు ఎలా లాగబడుతుంది?

ఒక చిన్న ఉదాహరణ.

మనిషి అనుకుంటాడు:

“నేను ఆ సినిమా చూడను.”

కాని

మిత్రుడు అంటాడు:

“రా… ఈ సినిమా మిస్ అయితే మళ్లీ చూడలేవు.”

అలా

మనస్సు లాగబడుతుంది.

ఇది ఇంద్రియాల శక్తి.

కాబట్టి నియంత్రణ అవసరం

కృష్ణుడు వెంటనే ఒక సలహా ఇస్తాడు.

తాని సర్వాణి సంయమ్య

యుక్త ఆసీత మత్‌పరః

వశే హి యస్యేంద్రియాణి

తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా

(భగవద్గీత 2.61)

అర్థం:

అర్జునా!

ఇంద్రియాలన్నిటిని నియంత్రించి

మనస్సును నాలో నిలబెట్టు.

ఎవరి ఇంద్రియాలు వశంలో ఉంటాయో

అతని జ్ఞానం స్థిరపడుతుంది.

స్థితప్రజ్ఞుడు ఎక్కడ ఉంటాడు?

అర్జునుడు అడిగాడు:

“అతను ఎక్కడ కూర్చుంటాడు?”

జవాబు:

స్థితప్రజ్ఞుడు

ఒక స్థలంలో కాదు.

అతను చైతన్యంలో ఉంటాడు.

సత్ — చిత్ — ఆనందంలో.

అది ఒక స్థలం కాదు.

అది అవగాహన.

కూర్చోవడం — తిరగడం

అర్జునుడు మరో ప్రశ్న అడిగాడు:

“అతను ఎక్కడ తిరుగుతాడు?”

జ్ఞాని ఎక్కడ తిరిగినా

అతను అదే చైతన్యంలో ఉంటాడు.

కాబట్టి

కూర్చోవడం

తిరగడం

రెండూ ఒకటే.

ఆకాశం ఉదాహరణ

మనమందరం

ఆకాశంలోనే కూర్చున్నాం.

కాని మనకు

కుర్చీ కనిపిస్తుంది.

జ్ఞాని మాత్రం చూస్తాడు:

అన్నీ ఆకాశంలోనే ఉన్నాయి.

అలాగే

అన్నీ చైతన్యంలోనే ఉన్నాయి.

చైతన్య ప్రకాశం

ఉపనిషత్తులు ఒక ఉదాహరణ ఇస్తాయి.

ఒక కుండలో

ఒక దీపం పెట్టారు.

ఆ కుండలో

చిన్న చిన్న రంధ్రాలు ఉన్నాయి.

ఆ రంధ్రాల ద్వారా

వెలుగు బయటికి వస్తుంది.

అలాగే

మనలో ఉన్న చైతన్యం

కంటి ద్వారా

చెవి ద్వారా

ముక్కు ద్వారా

మనస్సు ద్వారా

ప్రపంచాన్ని తెలుసుకుంటుంది.

నిజమైన అన్వేషణ

సాధనలో అసలు పని:

బయట చూడడం కాదు.

లోపలికి తిరగడం.

ప్రపంచం → ఇంద్రియాలు → మనస్సు → బుద్ధి → ఆత్మ

ఈ దారిలో వెనక్కి తిరగాలి.

అసలు జ్ఞానం

ఇక్కడ ఒక గొప్ప రహస్యం ఉంది.

జ్ఞానం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది.

1️⃣ బయట ఉన్న వస్తువులను తెలుసుకోవడం

2️⃣ తనను తాను తెలుసుకోవడం

మొదటిది సాధారణ జ్ఞానం.

రెండవది ఆత్మ జ్ఞానం.

ఆత్మ దర్శనం

ఆత్మను బయట చూడలేం.

ఆత్మను తెలుసుకోవాలి.

అంటే:

“నేనే ఆ చైతన్యం” అని గుర్తించాలి.

ఇదే:

అహం బ్రహ్మాస్మి

తరంగం — సముద్రం

ప్రపంచం తరంగంలా ఉంది.

ఆత్మ సముద్రంలా ఉంది.

తరంగాలు వస్తాయి

పోతాయి.

కాని సముద్రం

అదే ఉంటుంది.

జ్ఞాని

తనను తరంగంగా కాదు

సముద్రంగా తెలుసుకుంటాడు.

🌸 నాలుగవ భాగం సారం

1️⃣ ఇంద్రియాలు మనస్సును లాగిపోతాయి

2️⃣ వాటిని నియంత్రించాలి

3️⃣ జ్ఞాని చైతన్యంలో స్థిరంగా ఉంటాడు

4️⃣ ఇంద్రియాలు చైతన్యానికి ద్వారాలు

5️⃣ నిజమైన సాధన — లోపలికి తిరగడం

6️⃣ ఆత్మ జ్ఞానం — తనను తాను తెలుసుకోవడం

🌼 మొత్తం నాలుగు భాగాల మహా సారం

స్థితప్రజ్ఞుడు అంటే:

కోరికలు లేని వాడు

సుఖ దుఃఖాలకు అతీతుడు

రాగ ద్వేష రహితుడు

ఇంద్రియ నియంత్రణ కలవాడు

తనలోనే ఆనందంగా ఉండేవాడు

తనను ఆత్మగా తెలిసిన వాడు