“మనసే లోకం — ఆనందం నుండి బ్రహ్మానందం వరకు”-వేదాంత పంచదశి
మనిషి జీవితంలో ఆనందం కొత్తది కాదు. ప్రతి మనిషి ఏదో రూపంలో ఆనందాన్ని అనుభవిస్తూనే ఉన్నాడు. సుఖం, తృప్తి, ఆశ — ఇవి లేకపోతే జీవితం సాగదు. కానీ ఈ ఆనందం పూర్తి కాదు, నిలకడ లేదు, ఎప్పటికీ ఉండదు. అందుకే శాస్త్రం సంసారాన్ని అనిత్యం, అసుఖం, దుఃఖాలయం అని స్పష్టంగా చెప్పింది. ఈ ఆనందం ఎందుకు అపూర్ణమైంది అంటే — అది వాసనలపై ఆధారపడింది. విషయాలు, అనుభవాలు, సంబంధాలు, విజయాలు — ఇవి ఉన్నంతవరకే ఆనందం. పోయిన క్షణమే దుఃఖం మొదలవుతుంది. అందుకే గురువులు ముందుగా ఒక మాట చెబుతారు — ఈ ఆనందాన్ని నమ్మవద్దు. ఇది తప్పు కాదు, కానీ ఇది తుదిగమ్యం కాదు. అప్పుడు శాస్త్రం మనల్ని బ్రహ్మానందం వైపు తిప్పుతుంది. బ్రహ్మానందం అంటే — వస్తువుల వల్ల కలగని ఆనందం, కాలానికి లోబడని ఆనందం, విషయాలపై ఆధారపడని ఆనందం. కానీ ఇక్కడే మరో సూక్ష్మమైన సమస్య వస్తుంది. బ్రహ్మానందం అన్నప్పుడు అది ఎక్కడో దూరంగా, ఎవరికో చెందినట్లుగా, “బ్రహ్మానికి ఉన్న ఆనందం”లా అనిపిస్తుంది. అప్పుడు సహజంగా మనసులో ప్రశ్న వస్తుంది — అయితే నాకు ఏమి? నేను ఎక్కడ? నేను అనుభవించేది ఏమిటి? ఇక్కడే అద్వైతం అసలు మలుపు తిరుగుతుంది. బ్రహ్మానందం సరిపోదు. ఆ ఆనందం ఆత్మానందంగా మారాలి. అం...